Spis treści
- Przepisy nie znają pór roku
- Zima zmienia profil ryzyka
- Wychłodzenie – zagrożenie, które przychodzi po cichu
- Wiatr potęguje odczucie mrozu
- Lód pod nogami i krótki dzień
- Alkohol rozgrzewa tylko pozornie
- Fajerwerki i ogień
- Pogoda też jest uczestnikiem imprezy
- Jak zaplanować zabezpieczenie medyczne zimowej imprezy
- Ogrzewany punkt medyczny i dojazd karetki
- Patrole i łączność
- Każda zimowa impreza ma swoje ryzyka
- Pierwsza pomoc na mrozie – co powinna wiedzieć obsługa
- Lepiej zapobiegać niż leczyć
Jarmark świąteczny na rynku, lodowisko pod ratuszem, sylwestrowy koncert z pokazem fajerwerków, noworoczny bieg w parku. Zimowe imprezy plenerowe mają niepowtarzalny klimat i przyciągają tłumy, ale dla organizatora to zupełnie inna łamigłówka niż letni festyn. Mróz, wiatr, lód pod nogami, wcześnie zapadający zmrok i grzaniec w dłoniach gości sprawiają, że ta sama liczba uczestników niesie ze sobą inne ryzyko niż w lipcu.
Przepisy nie znają pór roku
Jeśli Twoje wydarzenie jest imprezą masową, obowiązuje Cię rozporządzenie Ministra Zdrowia z 6 lutego 2012 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących zabezpieczenia pod względem medycznym imprezy masowej. Określa ono minimalną liczbę zespołów wyjazdowych, patroli ratowniczych i punktów pomocy medycznej w zależności od rodzaju imprezy i przewidywanej liczby uczestników. Punkt pomocy jest wymagany dopiero od 10 000 uczestników.
W wymaganym wyposażeniu znajdują się folie izotermiczne, ale przepisy nie przewidują odrębnych wymagań dla wydarzeń organizowanych zimą. Styczniowy i czerwcowy koncert z tą samą liczbą uczestników i w tej samej kategorii ryzyka podlegają takim samym wymaganiom. A to tylko minimum. Jeśli analiza ryzyka wskazuje na potrzebę mocniejszego zabezpieczenia, warto je zapewnić.
Wiele zimowych wydarzeń w ogóle nie podlega tym wymaganiom. Imprezą masową artystyczno-rozrywkową na otwartym terenie jest dopiero wydarzenie z co najmniej 1000 udostępnionych miejsc. Ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych wyłącza też m.in. zamknięte imprezy organizowane przez pracodawców dla pracowników. Firmowy kulig dla załogi może więc formalnie obejść się bez ratownika. Tylko czy powinien?
Zima zmienia profil ryzyka
Wychłodzenie – zagrożenie, które przychodzi po cichu
Według policyjnych statystyk od 1 listopada 2025 r. do 31 marca 2026 r. z powodu wychłodzenia zmarło w Polsce 55 osób, z czego aż 32 w samym styczniu. Sezon wcześniej takich zgonów było 19. To dane o najtragiczniejszych przypadkach, a nie statystyka imprez plenerowych, ale dobrze pokazują, że polska zima potrafi być groźna także wtedy, gdy nie wygląda na ekstremalną.
Organizm na mrozie zachowuje się jak dom, w którym zaczyna brakować opału. Najpierw przykręca kaloryfery w pokojach od ulicy, czyli w dłoniach, stopach i skórze, żeby utrzymać ciepło tam, gdzie pracują serce, mózg i inne ważne narządy. Przy łagodnej hipotermii, gdy temperatura głęboka ciała wynosi ok. 32–35°C, człowiek zwykle pozostaje przytomny i często ma dreszcze, ale może już reagować wolniej niż zwykle.
Co powinno naprawdę zaniepokoić osobę z obsługi imprezy? Przede wszystkim zmiany w zachowaniu. W miarę pogłębiania się hipotermii dreszcze mogą słabnąć, a nawet zanikać, więc ich brak nie oznacza, że ktoś się rozgrzał. Alarmującymi sygnałami są splątanie, bełkotliwa mowa, senność i zaburzenia koordynacji, które łatwo pomylić z upojeniem alkoholowym. W ciężkim wychłodzeniu dochodzi do utraty przytomności i groźnych zaburzeń rytmu serca.
Wiatr potęguje odczucie mrozu
Termometr podaje tylko połowę informacji. Przy wietrze ciało traci ciepło znacznie szybciej, bo ruch powietrza zdmuchuje ogrzaną warstwę przy skórze. Opisuje to temperatura odczuwalna, która dotyczy działania wiatru na odsłoniętą skórę – nie oznacza, że przedmioty schładzają się do podanej wartości. Wartości w tabeli wyliczono według wzoru kanadyjskiej służby meteorologicznej.
| Temperatura powietrza | Wiatr 10 km/h | Wiatr 20 km/h | Wiatr 30 km/h | Wiatr 40 km/h |
|---|---|---|---|---|
| 0°C | −3°C | −5°C | −6°C | −7°C |
| −5°C | −9°C | −12°C | −13°C | −14°C |
| −10°C | −15°C | −18°C | −20°C | −21°C |
| −15°C | −21°C | −24°C | −26°C | −27°C |
Przy pięciu stopniach mrozu i wietrze 30 km/h skóra odczuwa warunki jak przy −13°C. Dla kogoś, kto stoi godzinę w kolejce do lodowiska albo czeka na północ pod sceną, to ogromna różnica. Jeśli impreza odbywa się na otwartej przestrzeni, nad rzeką lub na wzniesieniu, prognozę wiatru traktuj równie poważnie jak prognozę temperatury.
Lód pod nogami i krótki dzień
Oblodzony chodnik, ubity śnieg przy stoiskach, rozlana i zamarznięta herbata przy wejściu do namiotu – zimą każdy metr terenu imprezy może okazać się ślizgawką. Typowym skutkiem upadku jest złamanie w okolicy nadgarstka, bo odruchowo podpieramy się wyprostowaną ręką. Groźniejsze są urazy głowy, szczególnie u osób starszych i u tych, którzy po kilku grzańcach upadają bezwładnie.
Sprawę komplikuje zmrok. W Warszawie w grudniu słońce zachodzi około 15:25, więc impreza zaplanowana „na popołudnie” w praktyce odbywa się po ciemku. Patrolom trudniej wtedy dostrzec osobę leżącą na ziemi, a uczestnikom zauważyć oblodzone schody. Oświetlone przejścia i dobrze oznakowany punkt medyczny to zimą konieczność, a nie dodatek.
Alkohol rozgrzewa tylko pozornie
Czy grzaniec naprawdę rozgrzewa? Niestety, tylko w odczuciu. Alkohol rozszerza naczynia krwionośne w skórze, więc czujemy przyjemne ciepło, ale ciepło z wnętrza ciała szybciej ucieka wtedy do otoczenia. Do tego stępia czujność: uczestnik nie zauważa, że marznie, rozpina kurtkę albo zasypia na ławce. Dlatego ochrona powinna wiedzieć, że gościa śpiącego na mrozie nie wyprowadza się za bramę, tylko przekazuje ratownikom.
Fajerwerki i ogień
Sylwester to noc, w której służby medyczne mają pełne ręce roboty. Dobrze pokazują to dane z Holandii, gdzie prywatne fajerwerki od lat cieszą się ogromną popularnością. Na przełomie 2025 i 2026 roku z obrażeniami od pirotechniki trafiło tam do szpitalnych oddziałów ratunkowych i punktów doraźnej pomocy lekarskiej 1239 osób. Aż 48% z nich stanowili przypadkowi widzowie, a 54% nie skończyło 20 lat.
Pokaz pirotechniczny to więc nie tylko sprawa firmy, która go odpala, ale też strefy bezpieczeństwa dla publiczności i przygotowania na oparzenia oraz urazy oczu i dłoni. Pamiętaj również o koksownikach i promiennikach gazowych. W źle wentylowanym namiocie grożą zatruciem tlenkiem węgla, który nie ma ani zapachu, ani koloru.

Pogoda też jest uczestnikiem imprezy
Jak może się skończyć zlekceważenie aury, pokazuje tragedia z maja 2021 roku. W chińskiej prowincji Gansu wystartował górski bieg na 100 km z udziałem 172 osób. W poprzednich latach było tam ciepło, więc wielu zawodników biegło w koszulkach bez rękawów i krótkich spodenkach. Nadciągnął jednak zimny front z deszczem, krupą śnieżną i porywistym wiatrem, a temperatura odczuwalna spadła do −5°C. Zginęło 21 biegaczy.
Śledztwo wykazało poważne zaniedbania: na najtrudniejszym, niedostępnym dla samochodów odcinku trasy nie było obsługi ani punktów zaopatrzenia, a organizatorzy nie mieli planu na wypadek załamania pogody, choć prognozy ostrzegały przed wiatrem i ochłodzeniem. Wniosek jest uniwersalny: scenariusz na złą pogodę musi istnieć, zanim będzie potrzebny. Pogoda to pełnoprawny uczestnik zimowej imprezy, tyle że nie kupuje biletu.
Jak zaplanować zabezpieczenie medyczne zimowej imprezy
Zimą obowiązuje stara zasada: lepiej dmuchać na zimne. Zabezpieczenie warto zaplanować tak, jakby najgorsza prognoza miała się sprawdzić, a ewentualny zapas sił i sprzętu traktować jak polisę ubezpieczeniową. W porównaniu z latem najwięcej zmienia się w trzech obszarach: punkcie pomocy, transporcie i pracy patroli.
Ogrzewany punkt medyczny i dojazd karetki
Latem punkt pomocy medycznej może działać w odpowiednio wyposażonym namiocie. Zimą trzeba dodatkowo zadbać o jego ogrzewanie i ochronę przed wiatrem. Ogrzewany namiot, kontener lub pomieszczenie w pobliskim budynku, z kocami, foliami izotermicznymi i ciepłymi napojami bez alkoholu, zapewniają wychłodzonym uczestnikom znacznie lepsze warunki niż otwarta przestrzeń.
Ważną rolę odgrywa też ambulans, który zapewnia warunki do udzielania pomocy, a w razie potrzeby do przewiezienia poszkodowanego do szpitala. Przy imprezie masowej wyjazd zespołu nie może jednak pozbawić wydarzenia wymaganego zabezpieczenia. Zimą kluczowy jest też dojazd: rozporządzenie wymaga swobodnego podjazdu dla karetki możliwie blisko punktu pomocy, a odśnieżenie i posypanie tej drogi to zadanie organizatora.
Patrole i łączność
Ratownik idący po oblodzonym terenie porusza się wolniej, a w tłumie w grubych kurtkach trudniej wypatrzyć kogoś, kto słabnie. Na rozległym terenie lepiej postawić na kilka pieszych patroli niż na jeden zespół przy scenie. Baterie radiotelefonów na mrozie szybciej się rozładowują, więc przygotuj zapasowe akumulatory i sprawdź łączność przed startem. Zanim podpiszesz umowę z wykonawcą, przejdź przez krótką listę kontrolną:
- prognoza pogody i plan B – kto i na jakiej podstawie decyduje o przerwaniu lub skróceniu imprezy,
- ogrzewany punkt pomocy w znanym uczestnikom miejscu, oświetlony i oznakowany,
- odśnieżony i posypany dojazd dla karetki aż pod punkt medyczny,
- oświetlone i zabezpieczone przed gołoledzią przejścia, wejścia i schody,
- strefa bezpieczeństwa dla widzów przy pokazie pirotechnicznym,
- zapasowe zasilanie łączności, koce, folie izotermiczne i ciepłe napoje bez alkoholu.
Brzmi jak sporo pracy? To prawda, dlatego przy większych wydarzeniach warto powierzyć tę część ludziom, którzy robią to na co dzień. Profesjonalne zabezpieczenie medyczne imprez zaczyna się od analizy, bo zakres ustala się indywidualnie na podstawie liczby uczestników, charakteru wydarzenia, lokalizacji i możliwości dojazdu służb. Zimą do tej listy dochodzi jeszcze prognoza pogody.

Każda zimowa impreza ma swoje ryzyka
Zimowe wydarzenia różnią się między sobą bardziej, niż mogłoby się wydawać. Poniższe zestawienie pomoże Ci ustalić, na co położyć nacisk w rozmowie z firmą, która będzie zabezpieczać Twoje wydarzenie.
| Rodzaj imprezy | Typowe zagrożenia | O czym pomyśleć w planie |
|---|---|---|
| Jarmark świąteczny | upadki na oblodzonej nawierzchni, nietrzeźwość, oparzenia przy stoiskach gastronomicznych, zasłabnięcia osób starszych | posypane alejki, piesze patrole w tłumie, ogrzewane miejsce dla poszkodowanych |
| Lodowisko | złamania w okolicy nadgarstka, urazy głowy, skaleczenia płozami | sprzęt do unieruchamiania złamań, punkt blisko tafli, kaski dla dzieci |
| Kulig | upadki z sań, zderzenia, wychłodzenie podczas długiej jazdy | ratownik na trasie, dojazd karetki do najdalszego punktu, koce i ciepłe napoje |
| Sylwester z pokazem fajerwerków | oparzenia, urazy oczu i dłoni, upojenie alkoholowe, wychłodzenie | strefa bezpieczeństwa, opatrunki na oparzenia, wzmocnione patrole po północy |
| Bieg zimowy lub noworoczny | wychłodzenie po przekroczeniu mety, upadki na trasie, zdarzenia sercowe | ogrzewany namiot na mecie, folie izotermiczne, defibrylator na trasie |
| Morsowanie grupowe | szok zimna, zaburzenia rytmu serca, dalsze wychładzanie po wyjściu z wody | ratownicy medyczni i ratownik wodny przy akwenie, ogrzewane przebieralnie, obserwacja po kąpieli |
Najmniej oczywisty jest ostatni wiersz. Zanurzenie w lodowatej wodzie wywołuje odruchowy gwałtowny wdech, przyspieszony oddech oraz skok tętna i ciśnienia, co dla osoby z chorobą serca bywa niebezpieczne. Po wyjściu z wody ciało może dalej tracić ciepło, nawet gdy mors jest już suchy i ubrany. Dlatego potrzebne są ciepłe miejsce do przebrania i obserwacja po kąpieli. Sygnałem alarmowym są osłabienie, dezorientacja lub nasilone dreszcze.
Pierwsza pomoc na mrozie – co powinna wiedzieć obsługa
Zanim dotrze ratownik, przy wychłodzonym uczestniku często pierwszy jest ochroniarz, wolontariusz albo sprzedawca z jarmarcznego stoiska. Warto przed imprezą krótko przeszkolić obsługę, bo kilka prostych zasad potrafi zrobić dużą różnicę, a niektóre popularne domowe sposoby mogą zaszkodzić. Oto najważniejsze z nich:
- przenieś osobę w osłonięte, ciepłe miejsce i odizoluj ją od podłoża, bo siedzenie na śniegu czy betonie wyciąga ciepło,
- zdejmij mokre ubranie, okryj suchym kocem, a na wierzch połóż folię izotermiczną, nie zapominając o głowie,
- ciepły, słodki napój podawaj tylko osobie w pełni przytomnej, która sama pewnie przełyka, i nigdy nie podawaj alkoholu,
- z osobą, która wykazuje oznaki poważnego wychłodzenia, obchodź się delikatnie, ułóż ją w pozycji leżącej i nie każ jej chodzić,
- odmrożonych palców ani uszu nie nacieraj śniegiem, nie masuj i nie przykładaj do nich gorących przedmiotów,
- jeśli osoba jest splątana, bardzo senna, traci przytomność lub jej stan się pogarsza, natychmiast zawiadom zespół medyczny imprezy, a gdy go nie ma, zadzwoń pod 112 lub 999,
- jeśli poszkodowany nie reaguje, sprawdź oddech, a gdy nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową zgodnie ze wskazówkami dyspozytora i użyj AED, jeśli jest dostępne.
W ciężkiej hipotermii oddech i tętno bywają tak słabe, że trudno je wyczuć, a ocena oznak życia może wymagać dłuższej obserwacji. Dlatego tak ważne jest wykonywanie poleceń dyspozytora. Tu najlepiej widać, dlaczego na zimowej imprezie ratownicy i ogrzewany punkt pomocy powinni być na miejscu, a nie kilkanaście kilometrów dalej.
Lepiej zapobiegać niż leczyć
W 1735 roku Benjamin Franklin w anonimowym liście do „Pennsylvania Gazette”, poświęconym ochronie Filadelfii przed pożarami, napisał, że „uncja zapobiegania jest warta funta leczenia”. Niecałe dwa lata później z jego inicjatywy powstała tam ochotnicza straż pożarna – Union Fire Company. Zimowa impreza plenerowa to dokładnie ta sama lekcja.
Każda godzina poświęcona na analizę prognozy, rozmowę z zespołem medycznym i przygotowanie ciepłego punktu pomocy oszczędza nerwów, pieniędzy, a czasem czyjegoś zdrowia. Uczestnicy mają zapamiętać światełka, muzykę i smak pierników. Twoim zadaniem jest zadbać o to, żeby nikt nie zapamiętał tego wieczoru ze szpitalnego łóżka.